KUMZARI

جزیره لارک در تنگه هرمز و همسایگانش، از جمله بندرعباس، جزایر قشم و هرمز در ایران، و روستای کمزار و شهر خصب و جزیره سلامه در عمان.

برگرفته از مقدمهٔ: اصغری، س.ام. (۱۴۰۱)، گویش کمزاری جزیرهٔ لارک: واج‌شناسی، دستور، واژه‌نامه، گزیدهٔ متون. (منتشر نشده).

جزیره لارک در تنگه هرمز

روزانه ده‌ها کشتی و نفت‌کش غول‌پیکر طول تنگۀ هرمز را می‌پیمایند تا سهمی عظیم از انرژی و مواد خام مورد نیاز صنایع جهان را از کشورهای حوزۀ خلیج فارس تأمین کنند و در مقابل کالاهای اغلب مصرفی را برای این مناطق به ارمغان بیاورند. حجم این دادوستد و میزان این رفت‌وآمد در طول تنگۀ هرمز چنان عظیم است که حرکت قایق‌های موتوری و لنج‌های باری در عرض تنگه در برابرش به چشم هیچ‌کس نمی‌آید جز مأموران مرزبانی.

جزیرۀ لارَک که 48 کیلومترمربع مساحت و 10.5 کیلومتر طول و 7 کیلومتر عرض دارد، جنوبی‌ترین جزیرۀ ایران در تنگۀ هرمز و مبنای تعیین مرز دریایی ایران و عمان است. «ایران و عمان گسترهٔ آب‌های سرزمینی خود را در تنگهٔ هرمز دوازده مایل دریایی (حدود 22.2 کیلومتر) اعلام کرده‌اند. هردو کشور کرانه‌های جنوبی جزیرهٔ ایرانیِ لارک در شمال و کرانه‌های شمالی جزیرهٔ عمانی السّلامة در جنوب را به عنوان خط مبنای محاسبه برای تعیین و ترسیم مرز پذیرفتند و در 29 تیر 1353/ 20 ژوئیهٔ 1974 قرارداد مرز دریایی امضا کردند و از 7 خرداد 1354/ 28 مه 1975 آن را به اجرا گذاشتند» (مجتهدزاده، 1379: 186).

کمزار، خصب و سلامه: همسایگان عمانی جزیرهٔ لارک

«سلامه» که در لارکی mōmər (به صورت معرفه: momrō، معادل مَمَرّ عربی) نامیده می‌شود، جزیره‌ای کوچک و خالی از سکنه است. اما روستای کُمزار شمالی‌ترین منطقۀ مسکونی کشور عمان در 20 کیلومتری جنوب‌غربی سلامه، در میان دریا و کوه‌های رأس‌الخیمه پناه گرفته است. کمزار اگرچه به خشکی‌های استان مسندم عمان متصل است، اما برای رسیدن به آن، راهی جز دریا نیست. از لارک تا کمزار 60 کیلومتر راه به سمت جنوب است. اگر هوا آرام و دریا رام (یا به قول اهالی سواحل «خواهر») باشد، این مسیر را با قایق‌های موتوری معمولی که امروزه در لارکی «طرّاده» ṭerrâda خوانده می‌شوند، در 75 دقیقه می‌توان پیمود. 15 کیلومتر دورتر از کمزار، بندر خَصَب مرکز استان مسندم قرار دارد که مرکزی تجاری و مقصد اغلب قایق‌هایی است که به امید اندک سودی پنهان از چشم مرزبانان ایرانی و عمانی باری می‌برند و باری دیگر می‌آورند.

جزیرۀ لارک و همسایگانش در استان هرمزگان

طبق تقسیم‌بندی‌های داخلی، لارَک دهستانی است از توابع بخش شهابِ شهرستان قشمِ استان هرمزگان که در جنوب‌شرقی جزیرۀ قشم واقع شده است. از اسکلۀ جزیرۀ لارک در شمال شرقی این جزیره، تا اسکلۀ ذاکری در دماغۀ شرقی جزیرۀ قشم که اسکلۀ مسافربری رسمی شهر قشم است و شناورهای نسبتاً مجهز مسیر قشم – بندرعباس و قشم – هرمز در آن پهلو می‌گیرند، کمی بیش از 15 کیلومتر فاصله است. در روزهای پرمسافر شناورهای بزرگ از مبدأ این اسکله گردشگران را به لارک می‌برند، اما اگر از گردشگران خبری نباشد، شناوری هم به لارک نمی‌رود.

لارکی‌ها خود نیز اکثراً نه از آن شناورهای مجهز استفاده می‌کنند و نه به آن اسکلۀ مجهز می‌روند. آن‌ها غالباً بر طراده‌های خود یا همشهریانشان سوار می‌شوند و به اسکلۀ «دوحه» در قشم می‌روند که دو کیلومتر نزدیک‌تر از اسکلۀ ذاکری است. «دوحه» اسکلۀ قدیمی فاقد امکانات (حتی پله‌ای برای سوار و پیاده‌ شدن) است که قایق‌های صیادی در آن پهلو می‌گیرند. فاصلۀ اسکلۀ لارک با اسکلۀ دوحۀ قشم در یک خط مستقیم، حدودآ 13 کیلومتر است.

از بندرعباس (مرکز استان هرمزگان) که در شمال و شمال غربی لارک واقع شده به سمت این جزیره، هیچ برنامه‌ای برای حرکت شناورهای رسمی وجود ندارد. فاصلۀ 34 کیلومتری اسکلۀ لارک تا اسکلۀ پشت‌شهر بندرعباس (جایی که قایق‌های موتوری می‌توانند در آن پهلو بگیرند و روانه شوند) را لارکی‌ها یا باید با طراده بپیمایند، یا خود را به قشم برسانند و سوار شناورهای رسمی شوند و به اسکلۀ مسافربری حقانی بندرعباس بروند. گزینۀ نخست پرطرفدارتر است.

از جزیرۀ هرمز، همسایۀ لارک در شمال‌غربی نیز که اسکلۀ اخیراً تجهیزشده‌اش با اسکلۀ لارک حدوداً 25 کیلومتر فاصله دارد، جز قایق‌های موتوری ماهیگیران و مردم بومی شناوری به لارک نمی‌رود. از اسکلۀ تیاب شهر «میناب» در غرب و شمال‌غربی لارک که در دهه‌های گذشته مقصد تابستانی لارکی‌ها برای کار (به‌ویژه خرماچینی) بوده‌ است، تا اسکلۀ لارک 52 کیلومتر راه است.

آخرین مطالب:

• the Kumzari language – a comprehensive overview
• جزیره لارک در تنگه هرمز – همسایگان ایرانی و عمانی لارک
• زندهٔ بیدارخواب
• واژه‌نامه زبانشناسی تاریخی و تطبیقی
• زمستان یا دمستان؟ – تقاطع کمزاری و پهلوی ساسانی

kumzari kumzari studies Laraki dialect Larak island اصغری توماس جایاکار جزیره لارک در تنگه هرمز جزیرۀ لارک دمستان کمزاری زبانشناسی تاریخی زبانشناسی تطبیقی زبان کمزاری سید امیرمهدی اصغری فارسی میانه لارکی مطالعات کمزاری هارولد والتر بیلی پهلوی کمزار، کمزاری، زبان کمزاری، درباره زبان کمزاری، کمزاری کمزاری و پهلوی گویش لارکی گویش کمزاری گویش کمزاری جزیره لارک گویش‌شناسی

جستجو

جستجو